Predikant ds. L.J. Lingen 0187-482944 Jacob Catsstraat 35 3245 RH Sommelsdijk E-mailcontact met de predikant

Voor het lezen van enkele van mijn preken klik op preken
Voor info over reizen naar bijbelse landen klik op bijbelse reizen

Even voorstellen...

Mijn naam is Leen Jan Lingen. Ik ben geboren op 14 oktober 1956 te Rotterdam-Delfshaven. Daar heb ik 17 jaar gewoond en doorliep -na de Rehoboth kleuterschool en de lagere Eben Haëzerschool- het Marnix Atheneum aldaar. Vòòr mijn eindexamen was ik inmiddels verhuisd naar Krimpen aan den IJssel. Daarna vervulde ik de dienstplicht bij het 13e painfbat 'garde fuseliers Prinses Irene Brigade' te Schalkhaar. Toen begon eindelijk -na korte tijd aan de sociale academie De Vijverberg in Ede- de theologische studie aan de Hogeschool in Kampen. Eerst het voorbereidende jaar klassieke talen (Grieks, Latijn en Oude Geschiedenis) en daarna de studie zelf. In, om en aan de studie heb ik veel plezier beleefd. Mijn afstudeervakken waren Biblistiek (verhouding Oude en Nieuwe Testament) met als bijvakken Judaïca en Pastorale Psychologie. De titel van mijn eindscriptie luidde: 'Jezus, Messias met de Geest', de relatie Jezus en de Geest i.h.b. bij Lucas.

Van 1986 tot 1991 diende ik de gereformeerde kerk in de vestingstad Willemstad (Noord-West Brabant). Daarna 10 jaar predikant van de gereformeerde kerk te Haamstede (Zeeland). Dat is een streekgemeente midden in de 'recreatie' op het eiland Schouwen-Duiveland (Westhoek). Vanaf september 2001 dien ik de gereformeerde Emmaüskerk te Middelharnis. Ook een soort streekgemeente, maar dan op het Zuid-Hollandse eiland Goeree-Overflakkee.


De opgestane Heer (frère Eric, Taizé)

Tijdens mijn studie in Kampen trouwde ik in 1985 met Emmy van Veen. Samen hebben we twee kinderen: Samuel (18 jaar) en Jonathan (16 jaar). Emmy is sinds 1996 part-time geestelijk verzorger in verpleeghuis Allevo (locatie Cornelia) te Zierikzee. Zij is als predikante ooit beroepen door de Gereformeerde Thomaskerk te Zierikzee.


Leen Jan & Emmy     Samuel & Jonathan   op het strand in Ouddorp 2009

Mijn hart ligt bij de bijbel en het pastoraat. Ik studeer graag, maar ben ook even zo lief met mensen in gesprek. In mijn werk en geloof laat ik me inspireren door verschillende tradities. Allereerst is daar de Reformatie waarin ik ben opgevoed. Maar ook de wereldwijd sterk groeiende evangelisch-charismatische traditie levert voor mij waardevolle bijdragen. De spiritualiteit van Taizé en de liturgie van de Oosterse Kerk dragen en verdiepen mijn geloof. In Israël en het Jodendom ligt voor mij een heilzaam tegenwicht tegen al te triomfantelijk christendom. Een mooie uitspraak vind ik: 'om te weten wat je gelooft moet je protestant zijn; om te ervaren wat je gelooft evangelisch; om te vieren wat je gelooft Rooms-katholiek of Oosters-Orthodox'. En ik zeg er achteraan: 'om geworteld te blijven, verdiep je in het jodendom'. Dat zit allemaal in mij. In het algemeen denk ik graag door op klassieke thema's uit de christelijke traditie. Verder kan ik niet genoeg van de Bijbel krijgen. Die lees ik graag, zowel in de grondtekst als in verschillende vertalingen.Ik kan zowel genieten van een moderne en aansprekende vertaling (NBV) als van een sterk grondtekstgetrouwe weergave (Statenvertaling en Naardense Bijbel). Sommige preken zet ik ook op internet, maar niet allemaal. Ik deel ze graag met anderen, maar gooi niet alles te grabbel. Interesse? Kijk dan door te klikken op preken.

  
De Nieuwe Bijbelvertaling en de Naardense Bijbel,
verschenen in oktober 2004

Eén van de belangrijkste opdrachten voor de kerk van vandaag vind ik enerzijds het helder kunnen uitleggen van de boodschap van het evangelie (tegen de kaalheid) en anderzijds het weer leren leven vanuit een authentieke christelijke spiritualiteit (tegen de kilheid). De kerk zal een duidelijke identiteit en authenticiteit moeten hebben. Het 'abc' van geloven zal geloofwaardig en bezielend gebracht moeten worden middels allerlei vormen. Toerusting via kerkdiensten en kringen daaromtrent is nodig als brood. Ik kan mij soms evengoed vinden in een 'liturgische' als in een laagdrempelige vorm van kerkdienst. De kerk kan in deze een twee-sporenbeleid volgen. De laagdrempelige vorm trekt aan, maar slijt wel snel. De liturgische vorm vereist oefening, maar gaat lang mee. Het zou mooi zijn als een gemeente beide 'ingangen' heeft. Hoewel de liturgische beweging m.i. passé is, moet het in de kerk niet al te familiair toegaan. Kijk uit met allerlei 'hypes' en 'trends'. De eredienst en het hele kerkelijke leven is en blijft een ontmoeting met de Heilige God in het aangezicht van Christus. Dat doorstaat de eeuwen!

Per 1 mei 2004 zijn de gereformeerde kerken onderdeel van de Protestantse Kerk in Nederland geworden. Wat ik daarvan vind? Ik heb niet zo'n fusiedrang. Dat behoort meer tot een generatie vòòr mij, die last had van gescheidenheid. Kerkelijke eenheid is allereerst een geestelijk proces. Het allerbelangrijkste vind ik dat je in de kerk -met wat voor naam dan ook en in welk verband dan ook- de God en Vader van Jezus Christus kunt belijden. En dat kan ook binnen de Protestantse Kerk in Nederland. Laten we er dan ook werk van maken om dat naar buiten uit te stralen en geen tijd verliezen aan andere zaken... Zo begrijpt u een beetje waar mijn hart ligt. In elk geval niet in het blussen van kerkelijke binnenbrandjes.

Naast mijn werk reis ik graag met groepen door bijbelse landen. Dat doe ik vanaf 1994 elk jaar. Het heeft te maken met het geloof dat God geschiedenis schrijft en zijn sporen achterlaat. 'Bijbelse landen' vind ik daarom 'tekenend'. Geloven speelt zich niet af in het luchtledige, maar in de realiteit. Meerdere malen werd daarom een bezoek gebracht aan Israël en de Palestijnse gebieden, maar ook aan Jordanië, Syrië, Egypte (+Sinaï), Griekenland (met Kreta en Patmos), Turkije (West-Turkije, Cappadocië en Oost-Turkije), Rome-Umbrië-Toscane, Cyprus en Malta. Van 24 april tot met 5 mei leidde ik een reis naar Zuid-Oost-Turkije tot aan de Ararat. Voor 2011 staat een Griekenlandreis gepland 'in de sporen van de apostel Paulus' van 16-27 mei. Een iets andere Paulusreis dan in 2003. Al deze reizen zijn 'bijbelse' en/of 'kerkhistorische' reizen. Ik vind dat niet alleen leuk, maar ook inspirerend en leerzaam. Het zet mij niet alleen aan tot studie, maar het is ook opbouwend en verdiepend voor de deelnemers. De voorbereidende studie-avonden, maar ook de kerkdiensten, avondsluitingen, bijbels-historische uitleg en ontmoetingen tijdens deze reizen, maken alles tot een leerzaam en geestelijk avontuur. Eigenlijk is het een goede invulling voor een studieverlof: deelnemers kunnen er direct de vruchten van plukken. Heel graag zou ik Libanon samen met Syrië nog eens willen bezoeken vanuit een specifieke Bijbelse, archeologische belangstelling. Ook om christelijke kerken te ontmoeten en te leren kennen. En niet te vergeten: een bezoek aan het voorheen 'paradijselijke' land Irak, hoop ik nog eens te maken. Ik zeg dan 'Deo Volente'...of 'sub conditione Jacobi' (onder het voorbehoud van Jacobus = indien de Heer wil en wij leven). Kijk voor meer informatie over reizen door te klikken op bijbelse reizen. Veel plezier!


Het Midden-Oosten, in o.a. deze omgeving reis ik graag.

Bezoeken aan de Franse broederschap van Taizé zijn een pelgrimage van een ander kaliber. Die maak ik dan wel eens, het liefst samen met jongeren. Vier maal zijn we er met een groep heen getrokken. Tweemaal vanuit Schouwen-Duiveland en tweemaal vanuit Goeree-Overflakkee in 2004 en 2006. Zie het verslag van de afgelopen jongerenreizen in het Hemelvaartsweekend van 2006 en 2007 onder 'overige info/oecumene'.
De gemeenschap van Taizé is een inspirerende omgeving. De stilte, het gebed, de mooie liederen en het leven met Christus, boren daar diepe lagen in je aan. Een oase in een soms kerkelijke woestijn. Het is goed om daar af en toe even op 'bedevaart' te gaan. De gewelddadige dood van prior Roger Schütz op 16 augustus 2005 heeft me diep geschokt. Maar ik geloof dat de gemeenschap -nu onder leiding van frére Aloïs- een charisma op zichzelf heeft en haar aantrekkingskracht en uitstraling op jongeren zal blijven behouden. Vergelijkbaar, maar ook heel anders, was een retraite die ik in juni 2005 heb meegemaakt in het klooster van Chevetogne, Zuid-België, waar naast de R.K. Latijnse ritus van de RK kerk, ook de Byzantijnse ritus van de Oosterse Kerk wordt gevolgd. Een ware hemel op aarde! Dat stond dan ook in juni 2007 en 2008 op het programma van Vorming & Toerusting voor gemeenteleden (zie verslag bij organisatie/kloosterweekend). In maart 2010 zijn we naar de abdij van Berne geweest in Heeswijk-Dinther. In april 2011 hopen we weer naar Chevetogne te gaan.


Wijlen prior Frère Roger (rechts) en de nieuwe prior Frère Aloïs

De computer is een onmisbaar hulpmiddel in mijn werk. Ik heb ook een beetje de afwijking om te speuren naar programma's op theologisch gebied. Niet alleen via internet, maar ook via de App Store staan voor iPhone en iPad de ontwikkelingen niet stil. Die houd ik dan ook bij. Toch kan dat alles het lezen van boeken niet vervangen. Verder is het verzamelen van religieuze voorwerpen eveneens een soort hobby van me. Veel gebruik ik als leermiddelen bij alle mogelijke vormen van catechetisch onderwijs, kringen en lezingen. Ik speur graag naar oude Russische ikonen, die ik opkoop en soms laat restaureren. Een fascinerende wereld. Op deze pagina vind je een aantal exemplaren die mij lief zijn. Een oude hobby, postzegels verzamelen, van Nederland en Israël, beoefen ik nog steeds. Verder verdiep ik mij ook een beetje in de astronomie of sterrenkunde. Met mijn computergestuurde Meade ETX 125-telescoop en met een digitaal handplanetarium -nu ook via iPad- tuur ik graag de hemel af voor mooie objecten. Astronomie en theologie zijn niet voor niets de oudste wetenschappen.

 

De foto's tonen mijzelf in mijn werkpak voor de zondagse eredienst en in mijn vrije tijd. Ik voel me in beide kledij 'thuis' en heb ook het gevoel dat ik in beide 'outfits' dezelfde Leen Jan Lingen ben. En ik hoop dat ook zo te houden... Mijn werk doe ik met groot plezier en voor iedereen die met mij in contact wil treden over vragen van geloof en leven neem ik de tijd.
Hieronder lees je met welke middelen ik bereikbaar ben.

Ds. Leen Jan Lingen
J. Catsstraat 35
3245 RH Sommelsdijk
Tel. 0187-482944
Fax. 0187-480727
Mobiel:06-39501120
E-mailcontact met Ds. Leen Jan Lingen.


Vita icoon van de apostel Paulus met 14 staties van zijn leven (geschilderd voor het Paulusjaar door Geert Hüsstege, 2008)

Als je mij beter wilt leren kennen op theologisch terrein, lees dan het gedeelte hieronder. (vooral voor theologen en theologisch geïnteresseerden)

Inspiratiebronnen, personen en boeken

Een aantal schrijvers en boeken hebben mij in het bijzonder gevormd en geinspireerd.

Boeken van Dr. F. De Graaff (en anderen) over de crisis in de westerse cultuur

Zijn boeken behoren met alle boeken van Dr. Francis A. Schaeffer tot mijn eerste theologische kennismaking op 19-jarige leeftijd. Frank de Graaff was ook in de verte familie van me. Hoewel hij een wat negatieve kijk op de techniek heeft en zijn ‘meta-historie’ ook speculatie bevat, brachten zijn boeken mij toch op het spoor van de crisis in de westerse cultuur (secularisatie)en kreeg ik aandacht voor de plaats van Israël en het Jodendom. Door hem ben ik Friedrich Nietzsche gaan lezen (verzameld werk), Soren Kierkegaard, Blaise Pascal en Martin Buber. Tevens verdiepte ik mij ook een beetje in de Reformatorische Wijsbeerte. Ik kwam op het spoor van de L'Abri Fellowship. Deze beweging, die tot doel heeft het verantwoorden van het christelijk geloof in de wereld van vandaag bezocht ik in Nederland (Eck en Wiel) en Zwitserland (Huémoz). Titels van de boeken van F. de Graaff zijn:

*Het schuldprobleem in de existentiephilosophie van Heidegger, *Het Europese nihilisme, *Als goden sterven, *Anno Domini 1000-2000, *Spinoza, *Nietzsche, *Het geheim van de wereldgeschiedenis, *Jezus de Verborgene I en II, *De opera die Zauberflöte van Mozart, *Hellas en Rome. Over hem verscheeen de bundel *Tastend zien. Het boek *Abraham zien van Bert Engelfriet, denkt verder op zijn spoor.

 
1. Een z.g. uitgebreide Deesis (smeking)
(Russisch ikoon uit de 18e eeuw waar Christus geflankeerd wordt door Maria, Johannes de Doper en anderen)
2.Het z.g. Mandylion
(Russisch ikoon waarop afgebeeld is het 'niet met handen gemaakte portret van Christus')

Boeken van Dr. K.J. Kraan (en anderen) over de dienst der genezing

Karel Kraan was de pionier op het gebied van de 'dienst der genezing'. Ook wel omschreven als de 'rooie charismaticus'. Zijn proefschrift ging over 'Marx, Lenin, Stalin, een christelijke confrontatie'. Hij heeft mij de ogen geopend voor het 'heil dat ook heel maakt'. Bij een landelijke cursus pastoraat -door hem opgericht- heb ik een paar jaar in de stuurgroep gezeten. Hoewel zijn theologisch denken iets te triomfalistisch is en te weinig schepselmatig, zijn zijn inzichten voor mij wel baanbrekend geweest. Zijn denken is door velen opgepakt, uitgewerkt en gecorrigeerd in de 'Theologie van de Charismatische Vernieuwing'. Van de laatste is ook een leerstoel aan de VU. Eerst bezet door Dr. M.F.G. Parmentier, daarna door Dr. C. v.d. Kooi en nu door Dr. Benno van den Toren

Titels:

*Genezing en bevrijding I, II en III, *Genezing der herinneringen, *Heiliging, het hart van het heil, Charismatische zielszorg, *Hoe is God?, *Hoe leven wij?, *Tegenwoordig leven, *Ruimte voor de Geest? *Bidden in een nieuwe taal, *de dienst der genezing.
Veel andere schrijvers op dit terrein hebben mij gevormd: Dr. J. Veenhof, Drs. W.W. Verhoef, Dr. M.F.G. Parmentier, Dr. F. Mc. Nutt, Dr. C. v.d. Kooi, Dr. R. v. Kooi, Dr. H.U. de Vries en anderen....


Christus en zijn vriend Abt Menas
(Ikoon uit Egypte 7e eeuw)

Boeken van Dr. H.J.M. Nouwen (en anderen) over geloof en spiritualiteit

De boeken van Henri Nouwen hebben mij gevormd in het ontwikkelen van een evenwichtige spiritualiteit die de tradities overstijgt. Van hem heb ik geleerd dat theologie en gebed geen tegenstellingen zijn en dat in het dagelijks leven God ontmoet kan worden. Nouwen heeft dat zelf in zijn leven ook in praktijk gebracht. Als hoogleraar gevormd werd hij 'geroepen'om het leven te delen met mensen met een verstandelijke handicap. Hij legde daarom zijn professoraat neer en ging wonen in L'Arche, de gemeenschap van Jean Vanier. Verstandelijk gehandicapten werden zijn leermeesters. En zo leerde hij God op een nieuwe manier kennen. Dr. J.J. Beumer schreef over hem een knappe biografie: *Onrustig zoeken naar God. Titels:

*Eindelijk thuis, *Een levende heenwijzing, *In de naam van Jezus, *In het huis van de Heer, *Tekens van leven, *Open uw hart, *Een parel in Gods ogen, *Met open handen, *Jezus, *Pastoraat voor de toekomst, *De woestijn zal bloeien. *Brood voor onderweg, *Kun je de beker drinken?, *Een brief van troost en bemoediging, *Moeder, *Spiritualiteit en pastoraat.
Er zijn nog vele andere schrijvers op dit terrein van wie ik boeken in mijn boekenkast heb staan: Dr. W. Nigg, Dr. R. Foster, Dr. K. Bras, Dr. E. Peterson. Allemaal lezenswaard!


Drievuldigheids-Ikoon van Rublev (Rusland)

Boeken van Dr. S.J. Bonting (en anderen) over geloof en natuurwetenschap

De anglicaanse priester en biochemicus Sjoerd Bonting schreef boeken over de verhouding geloof en natuurwetenschap. Dat boeit mij. Hij verbindt een bijna orthodoxe theologie met de evolutie-theorie. Hoewel je op dat laatste ook af kan dingen, zeer de moeite waard om te lezen. Hij noemt zich chaos-theoloog. Ik vond er vele antwoorden op vragen als: is alle narigheid nu door de zondeval?, hoe lees je Genesis 1 en 2 in relatie tot de wetenschap?, leven in het heelal, de mogelijkheid van wonderen, etc. In het algemeen beschouw ik alle (wetenschappelijke)theorieën zoals creationisme, evelutionisme, chaostheorie als paradigma's. Dat wil zeggen, het zijn modellen die een verklaring willen geven. Maar tot achter het punt nul van de schepping komt niemand. Er is geen mens bij geweest. Dus hang er niet te veel aan op en laat er ook niet te veel van afhangen. Titels van Bontings boeken:
*Schepping en Evolutie, *Mens, chaos en verzoening, *Tussen geloof en ongeloof.

Ook aardige boeken op dit terrein zijn van Dr. A.J. van de Beukel
*De dingen hebben hun geheim, *Met andere ogen, *Geen beter leven dan een goed leven.
En van de Dr. W.B. Drees,
*Van niets tot nu, *Mens, heelal, God
Ook van A. Peacocke,
*Van DNA tot God
En van Francis F. Collins,
*De taal van God
G.D.J. Dingemans en P.G. Smelik
*Deze wereld en God
Dr. C Dekker e.a.
*Omhoog kijken platland *En God beschikte een worm
Of A. Mc. Grath,
*Geloof en Natuurwetenschap
Leuk -maar theologisch niet hoogstaand- is ook het boek van B. Hobrink, *moderne wetenschap in de Bijbel
Het boekje van Dr. S. de Jong *Doordachte dwaasheid, is ook een pareltje in dit genre. Het is ook meer apologetisch van aard. Op het terrein van de verdediging van het christelijk geloof in de moderne cultuur zijn meerdere goede boeken geschreven door W.G. Rietkerk, O. Jager, A. Mc. Grath, M. Green... Het boek van H. Veldhuis, 'kijk op geloof' geeft rijke gedachten.


Christus Pantocrator
(Ikoon uit het St. Catharinaklooster, Sinaïwoestijn)

Boeken van Dr. A. v.d. Beek en andere 'tegendraadse' theologen

De boeken van Bram van de Beek helpen mij om mijn geest te scherpen te midden van allerlei moderne vragen en theologische ontwikkelingen. Hij mag dan een cultuurpessimist zijn, maar dat kan ook gezond zijn voor triomfantelijke theologen en christenen. Hij is één van de weinige theologen, die zijn nek uitsteekt, origineel is en tegen de tijdgeest en tegen het theologisch klimaat durft in te gaan. Tegendraads dus. Eindelijk eens iemand die verzet oproept! Hij zegt namelijk niet alleen leuke dingen (iets wat je in veel mode-theologie tegenkomt). Bij van de Beek gaat het niet over een lieve God, die zondermeer positieve gevoelens oproept. De Heilige God is verschenen in de Gekruisigde. Daar heeft Hij recht gesproken. De wereld van vandaag vertoont daarom ook de kruistekenen...! Mijn bewondering voor v.d. Beek neemt niet weg dat ik ook vraagtekens plaats. Ik vind toch te weing Paasvreugde bij hem. Maar ik heb van de Beek nodig om me voortdurend te laten storen. Hij zegt dingen die wij niet graag willen horen en dat moet je durven...

Titels zijn: *Waarom? *De adem van God, *Wonderen en wonderverhalen, *Schepping, *Rechtvaardiger dan God, *Jezus Kurios, *De kring rond de Messias, *God doet recht, *Gespannen liefde, *Beelden van de Geest, *Ontmaskering, *Te veel gevraagd? *Hier beneden is het niet *Is God terug?

Een theoloog die net als van de Beek zeer doorwrocht en origineel tegen de tijdgeest ingaat is Dr. K. Berger. Bijbelse kernthema's probeert hij voor de moderne mens te vertolken. Daarbij ontmaskert hij ook veel mode-theologie over Jezus, wonderen, de duivel en leven na de dood. Hij schreef over vele actuele zaken en laat steeds de hele Schrift spreken. Titels zijn: *Wie was Jezus werkelijk?, *Zit de duivel achter alle kwaad? *Mag je in wonderen geloven?, *Is met de dood alles afgelopen?, *Manna, meel en zuurdesem.

    
 Witte Kruisiging (Marc Chagall)   Gele kruisiging (Marc Chagall)

Judaïca en Rabbinica (Joodse literatuur en theologie)

Veel boeken op dit terrein zijn te noemen. Van dr. M. Buber en dr. F. Rosenzweig las ik veel. Het onderscheid tussen een ik-gij relatie en de ik-het relatie (het z.g. relationele denken) was een ontdekking voor mij. Verder veel gelezen over het Chassidisme, de Joodse mystieke beweging waarin voor mij veel waardevols schuilt. Op het gebied van Kerk en Israël las ik zo'n beetje alle boeken van Dr. S. Schoon, Dr. W. Zuidema, Dr. H. Vreekamp, Dr. S. Gerssen en Dr. G.H. Cohen Stuart en vele anderen. Joodse boeken over Jezus van Dr. D. Flusser, Dr. P. Lapide, Dr. S. Ben Chorin en anderen las ik ook graag.
Ik ben niet zo gelukkig met een twee-wegenleer. Ik spreek liever van het schisma tussen Kerk en Israel. Er is één weg waarop de één niet zonder de ander kan. En: de mens en de Jood Jezus komen bij mij niet in mindering op het unieke openbaar worden van God in Hem. In Christus zijn beloften vervuld en verdiept. Jood en niet-Jood zijn in Hem verenigd. Ook het 'beloofde' land zou dan iets van een beloofde 'aarde' moeten hebben... Belangstelling heb ik voor de in Jezus-als-Messias gelovige Joden. Maar helaas is hun theologie nog niet sterk ontwikkeld en zeer divers. Bovendien zal de stem van christen-Palestijnen meer gehoord moeten worden. Vooral daar waar Joden en Arabieren (Palestijnen) in de ene Naam van Jezus verenigd zijn, zie ik de contouren van het Vernieuwde Verbond gloren. Evert van der Poll's *De Messiaanse beweging en Kees Jan Rodenburg's *Joodse volgelingen van Jezus, zijn de eerste boeken die alles een beetje op een rijtje zetten.
Om niet te romantisch over het Jodendom en de Staat Israel te denken, leze men: drs E. van Diggele, *Een volk dat alleen woont en *Heilige ruzies. Deze boeken geven een uitstekend beeld van Joodse stromingen en christelijke kerken in het land Israël. Dats is nog verre van ideaal...

               Exodus (Marc Chagall)

Christologie (leer over Jezus Christus)

Mijn eindscriptie had als titel 'Jezus, Messias met de Geest '(de relatie Jezus en de Geest in het bijzonder bij Lucas). Daarin heb ik bouwstenen aangedragen voor een 'pneumatische christologie'. Kan het God-zijn van Jezus omschreven worden in termen van ‘Geest’? Dat kan een verrijking zijn van de klassieke christologie, maar hoeft niet 'in plaats van' te komen. In feite ben ik op het gebied van de Christologie als 'orthodox' te typeren. Ik schaam mij daar niet voor en kan eigenlijk slecht tegen vrijzinnige praatjes over 'Jezus is een goed mens', of Hij is 'een' zoon van God, of Hij is het 'ultieme voorbeeld' etc. Het gaat om Gods handelen in Jezus Christus 'voor ons'. Onopgeefbaar is ook dat wij in Jezus met God Zelf te maken hebben en met niemand anders. Dat was ook van begin af aan de boodschap van de vroege Kerk. Aan de andere kant kan de dimensie van de Geest in Jezus'leven ons wel de ogen openen voor het feit dat Hij als mens het goddelijk geheim van zijn leven heeft moeten 'ontdekken'.
Wie is Jezus? is een van de belangrijkste te beantwoorden vragen in de theologie. Daarbij schiet veel moderne theologie niet alleen tekort, maar zet ons ook op het verkeerde been. De lofzang op wat God gedaan heeft in Christus kan dan niet meer gezongen worden. Goede boeken vind ik:
Dr. A. Mc. Grath, *Jezus, Dr. T. Smail, *Kruisbeelden, Dr. C. v.d. Kooi, *Hinkelen binnen de lijnen, Dr. S. de Jong, *Kruis en verzoening als bron van leven, dr. G.G. de Kruijff, *Het diepste Woord, Dr. H. Baarlink, *Het evangelie van de verzoening. Maar ook: Dr. W.S. Duvekot: *Jezus Messias, *Kunnen wij Jezus kennen?, *Zal Jezus Joden en Christenen verenigen? *Wie is toch deze? Een topper is het boek van Dr. R. Roukema, *Jezus, de gnosis en het dogma

  
Lam Gods retabel, museum Unterlinden,Colmar, Frankrijk (uitvergroot is Johannes de Doper met zijn lange wijsvinger. Hij is één en al verwijzing naar Christus)

Verdere inspiratiebronnen (allerhande literatuur)

Op het gebied van de dogmatiek las ik vooral werken van Dr. C.G. Berkouwer, Dr. H. Berkhof, dr. K.H. Miskotte en van de evangelical theoloog A. Mc. Grath. Op liturgisch-exegetisch terrein mag ik dr. W. Barnard graag lezen, maar ook dr. P.A. Elderenbosch, dr. Th. J.M. Naastepad, Dr. F.H. Breukelman. Hun exegese voert tot de ware orthodoxie in de zin van de 'rechte lofprijzing'. Voor het gesprek met de religies alle boeken van Dr. R. Kranenborg (aanbevelenswaardig), Dr. P. Schelling, Dr. J. Verkuijl, Dr. A. Wessels (Islam), Drs. P. van Kampen, Dr. M. Green en C.S. Lewis. Leuk is ook het boek van S. Kesjavjee, *De koning, de wijze en de nar. En: *God uitgelegd aan mijn kinderen
Een bijzondere plaats hebben voor mij de boeken van Dr. A.F. Troost: *Morgen zal het Pasen zijn (een topper), *Verder als herder, *Als ik op zondag wakker wordt, *De hemel zoekt een woning, *De hovenier, *Dichter bij het geheim, *Ik, Tertius (ook een topper) en *Praten met Prediker, *Prijs je gelukkig - hoe geluk zich vinden laat, *Dat koninkrijk van U. Hoe kan Jezus de messias zijn' (topper) *Met vallen en opstaan, *Tot tien tellen, *zo vrolijk als een vlinder. Er verschenen eveneens dichtbundels, liedboeken, en gebedenboeken van zijn hand, die mij zeer aanspreken en ik vaak gebruik. Van de kant van Dr Stephan de Jong: *doordachte dwaasheid,*Kruis en verzoening als bron van leven, *De droom van de generaal, *Verhalen van levenskunst,* Verhalen van het goede leven, *Christelijk spiritualiteit voor beginners en *Jezus de wijsheidsleraar en: *Diagnose: kanker.
Maar ook de boeken van de oud-voorman van L'Abri, drs. W.G. Rietkerk spreken mij aan: *Ik wou dat ik kon geloven, *In dubio, *De kunst van het loslaten, *De aarde en haar toekomst, *Platzak bij de wensput, *Hij die ver, is nabij, vind ik erg inspirerend. En op pastoraal terrein leerde ik een houding van Drs. P.B. Suurmond: *Tussen liefde en macht, *God is machtig - maar hoe?, *Waar is uw God? En twee boeken van Johan Smith: *Tot de kern komen, *Zo gewoon mogelijk. Eveneens inspireerde mij alles van de hand van Dr. A.A. Spijkerboer. En niet te vergeten: de werken van Dietrich Bonnhoeffer. Voor de preek is heel nuttig: Dr. R. Bos, *Wij hebben gehoord dat God met u is, maar ook: P. Oskamp & R. Geel, *Concreet en beeldend preken
Interessante dissertaties zijn Dr. T. v.d. Hoeven, *Het imago van Satan; dr. L.F. de Graaff, *De verdwijning der engelen uit kerk en theologie; Dr. G.H. Boiten, *Tussen angst en extase; Dr. J.J. Beumer, *Intimiteit en solidariteit. Op het gebied van Bijbelse theologie: Dr. K.A.D. Smelik, *een tijd van oorlog en een tijd van vrede en *zij doet hem goed en geen kwaad (over de plaats van de vrouw in de Bijbel,*Neem een boekrol en schrijf. En: Dr. P.J. van Midden, *Van ver halen, een verhaal achter de bijbelverhalen (topper). Of C.P. Thiede, *Oogetuige van Jezus, *Jezus, waar of niet waar, *Wie bent U Jezus, *Het ware kruis van Jezus.
Om te herlezen: Mr. J.W. v.d. Hoeven, *Wie doof is kan niet zingen (een goede apologie), dr. W. Zijlstra, *Op zoek naar een nieuwe horizon (over inzichten vanuit de Klinisch Pastorale Vorming)
Van boeken van dr. J.H. v.d. Berg over Metabletica (leer der veranderingen)smul ik ook. En een schrijver als dr. H.M. Fortmann over godsdienstpsyhologie is ook een 'must' Met name de titels: *als ziende de Onzienlijke, dl. 1,2,3a,3b en *Oosterse renaissance. Gelezen moet zeker: *Eindeloos bewustzijn van Dr. Pim van Lommel (over Bijna-Dood-Ervaringen, BDE)
Boeken van schrijvers die niet helemaal in mijn lijn liggen, maar die ik toch leerzaam vind bij preekvoorbereiding of anderszins: N. Ter linden, *Het verhaal gaat..., E. Drewermann, W. Aalders, F. Weinreb, e.a. Verder vind ik Jezus-boeken en Paulus-literatuur iets om niet aan voorbij te gaan. En een speciale interesse heb ik ook voor boeken van Oude Beschavingen in het Midden-Oosten en de Klassieke Oudheid. Titels zijn te veel om op te noemen. Dat geldt evengoed voor boeken op het gebied van religieuze kunst. Met name boeken over iconenkunst hebben bij mij veel aandacht zoals o.a. *Iconen, van K. Onasch en A. Schnieper en *Ikonenlexicon, van Karin Braamhorst, *Gebed in beelden van A.J. v.d. Aalst, *De Icoon van Michel Quenot, *Welt der Ikonen van Gerhard, *Handboek Ikonen van Jessica Heijkoop en *Ikonen van dra. A.M. Janssens, *De kracht van ikonen, Morsink,*Russische iconen dl 1 en 2, Toth, O.Popova, Ikonen, J. Forest *Bidden met iconen, en *Ikon-Maria, *De zoon - Christus op ikonen, *Beelden van licht. En vele andere ikonenlectuur. Jo Claes schreef boeiende boeken over heiligen: *Sanctus, *Sancti; evenals over *Maria, *de Twaalf (apocriefe verhalen van de apostelen), *Griekse mythen en sagen, en *Bijbel, schatkamer van kunst en taal.

De Emmausgangers, Rembrandt van Rijn

Verder ben ik dol op humor, oneliners, verhalen, anekdotes en wijze uitspraken. Ik grijp graag naar boeken als 'Peper en zout', 'Zeep en soda', 'Weer en wind', 'Kort en krachtig' en 'Luid en duidelijk' van J. John en Mark Stibbe, of naar 'Levenswijs' van A.F. Troost. Evenzo naar 'verhalen van levenkunst', 'verhalen van het goede leven', *weg van wijsheid, *Jezus, de wijsheidsleraar, *christelijke spiritualiteit voor beginners' en 'de droom van de generaal' van Stephan de Jong. Maar ook 'Joodse humor' van S. Landman, 'de mooiste Joodse verhalen' en 'wijsheid in woorden'van V. Malka, 'De wereld in handen dwazen' van D.C. E.R. Gross, 'Joodse volkssprookjes' (I en II), van I. Z. Kanner, 'uit de wereld van de Joodse mystiek' van L. Newman, 'een kalkoen met een hemd', van W. Bill, 'vraag het de rabbi, van A. Hochwald, 'vuur in de duisternis, van E. Wiesel, 'Chassidische vertellingen', van M. Buber, 'als een koning van vlees en bloed', van A. Kooyman en 'Joodse verhalen en wijsheden', van S. Jacobs, of *Chassidische verhalen, S. Shapiro

                                        
Raam Taizé (Fr. van Assisi)  Raam Taizé (Izaäk)     Raam Taizé (De transfiguratie)

Vakgenoten wijs ik graag op digitale mogelijkheden. Hoewel de windows-cdrom een beetje antiek gaat worden vermeld ik hieronder nog enkele programma's die niet via internet voorradig zijn. Wat betreft dat laatste: bijbels-theologsiche links zijn eindeloos. 'Google' zelf maar. Ook zijn er vele interessante Apps voor de Apple iPhone/iPad. Zoek daarvoor zelf in de App Store of mail naar mij. Ik ben er wel bekend mee.

software & theologie

Bijbelprogramma's, commentaren
*Bibleworks 8 Software for Biblical Exegesis & Research (wetenschappelijk bijbelprogramma met alle grondtalen en hulpbronnen)
*Stuttgarter Elektronische Studienbibel -SESB 3.0-(wetenschappelijk bijbelprogramma met grondtalen en hulpbronnen)
*Online Bijbel studie-editie DVD(populair bijbelprogramma met 120 bijbels, 105 commentaren, 6 bijbelatlassen, 16 lexicons, 40 woordenboeken/encyclopedieën en meer dan 700 boeken)
*Studiebijbel Nieuwe Testament (Online Commentaar OT/NT)
*The Anchor Bible Dictionary (Naslagwerk)
*IVP Reference Collection (Engels naslagwerk met atlassen etc.)
*Word Biblical Commentary (Engels commentaar)
*Dictionary of the NT Theology (Groot naslagwerk)
*The Hebrew and Aramaic Lexicon of the Old Testament (Woordenboek)
*Logos Old Testament Hebrew Core Collection (Oud-Testamentische hulpbronnen)
*PC Bible Atlas (geavanceerde Bijbelatlas)
*Wuppertaler Studienbibel (Duits commentaar NT)
*Das Neue Testament Deutsch (Duits Commentaar NT)
*Die Schrift (Volledige uitgave van de vertaling van Buber/Rosenzweig OT)
*Lexikon zur Bibel (Bijbels naslagwerk)
*Biblisch Historisches Handwörterbuch (6 delen Bijbels Woordenboek)

software & theologie

Bibliotheekprogramma's
*Sjamar en Opensjamer (Bibliotheekprogramma waarin o.a. op teksten gezocht kan worden)
*Diktuon (Bibliotheekprogramma met o.a. alle bijbelroosters)

software & theologie

Judaïca
*Soncino Talmud, Rasji, Midrasj Rabbah, Zohar (complete Judaïca Hebreeuws/Engels met concordantie en originele Talmudpagina's)
*Legends of the Jews (Joodse legenden van L. Ginzberg in Engels)
*Book of legends, Sefer Ha-Aggada (Grootste compilatie van klassieke Rabbijnse literatuur in Engels)
*All about Judaism (Judaïca)
*Ein Yaäkov (Joodse wijsheid en ethiek uit de Talmoed in Engels en Hebreeuws)
*Hebrew Calendar 7.5b (Joods kalenderprogramma met feesstijden)
*M. Jastrow (Woordenboek Talmoed, Midrasj en Targumim)
*Talking Hebrew Phrasebook (Modern Hebreeuws leren voor beginners)
*Leer Hebreeuws - Talk now! (Beginners)
*Modern Hebrew (Modern Hebreeuws leren voor gevorderden)
*Israël (Interactief programma over de moderne staat Israël)
*Jerusalem (Interactief programma over de stad Jeruzalem)
*The world of the Holy Temple (Interactieve tour door de Tweede Tempel)
*Anne Frank Huis (Interactief programma)
*Gematralator (Hebreeuws getallenberekeningsprogramma van z.g. 'gematria')
*Tenach met Rashi (Het commentaar van Rashi op de hele TeNaCH)
*The Dead Sea Scrolls I, II (Dode Zee Rollen gefotografeerd, originele teksten en engelse vertaling)
*Encyclopaedia Judaïca (meest geavanceerde naslagwerk op gebied van Judaïca)
*Political Encyclopaedia of the Middle East (politieke encyclopedie Midden Oosten)
*Van Jodenhaat naar zelfmoordterrorisme (1400 antisemitische cartoons verzameld door Dr. H. Jansen)
*The Samaritans (interactief programma over de Samaritanen)

software & theologie

Theologie, kerkgeschiedenis, pastoraat, eredienst
*Early Church Fathers (Alle werken van de kerkvaders van de 2e tot 8e eeuw)
*Die Schriften des Urchristentums (Apokriefen NT/Kerkvaders+commentaar)
*John Calvin Collection (Alle werken van Calvijn)
*Martin Luther Gesammelte Werke (Alle werken van Luther)
*The Master Christian Library v. 7.0 (Bibliotheek van 400 christelijke werken)
*Cyclopedia of Biblical and Ecclesiastical Literature (Theologische encyclopedie)
*Die Religion in Geschichte und Gegenwart RGG3 (Groot Lexicon)
*Taschenlexikon Religion und Theologie (Uitgebreid Lexicon)
*Wörterbuch Theologie (350 theologische woorden verklaard)
*Vollständiges Heiligen-Lexikon (33.000 heiligen beschreven)
*Der Grosse Namenstagskalender (Heiligenkalender met beschrijvingen)
*Wegwijs in religieus en levensbeschouwelijk Nederland (Gids van kerken en stromingen)
*Evangelisches Lexikon für Theologie und Gemeinde (Theologisch naslagwerk)
*Evangelisches Kirchenlexikon (Naslagwerk kerk en theologie)
*Wörterbuch Kirchengeschichte (Kerkgeschiedenis op woorden en definities)
*Handbuch der Kirchengeschichte (Kerkgeschiedenis RK)
*Basiswissen Kirchengeschichte (Kerkgeschiedenis basiskennis)
*Psychologie und Seelsorge (Naslagwerk pastoraat en psychologie)
*Liedboek voor de Kerken (Liedboek met muziek, muzieknotaties en concordantie)
*Meerdere liedboeken
*Kerklied (liedboekprogramma met meer dan 30 liederenbundels en concordantie)
*Die Predigt-CD-ROM 2.0 (2000 preekschetsen voor het hele kerkelijk jaar)
*Ergänzungs-CD 1 zur Predigt-CD-ROM 2.0 (1000 preekschetsen)

software & theologie

Islam
*Encyclopaedia of Islam (meest geavanceerde naslagwerk over de Islam)
*Gezien of bekeken (boeken over Islam inclusief Nederlandse Koran)

software & theologie

Bijbel en kunst
*Rembrandt en de Bijbel (274 Bijbelse etsen en schilderijen van Rembrandt)
*Ikonen der Orthodoxen Kirche (1900 ikonen met beschrijvingen)
*Kindlers Malereilexikon (DVD 26 delen kunstgeschiedenis met 6000 schilderwerken)

software & theologie

Algemene naslagwerken en encyclopedieën
*Friedrich Nietzsche, Werke (Alle werken, uitgave K. Schlechta)
*Geschichte der Philosophie -Darstellungen, Lexika, Handbücher (geschiedenis)
*Handwörterbuch Psychologie (psychologisch woordenboek)
*Wörterbuch Archäologie *Wörterbuch Geschichte *Wörterbuch Mythologie
*Fischer Weltgeschichte (36 delen wereldgeschiedenis)
*Atlas der Frühgeschichte(Encyclopedie van de oude beschavingen)
*Dichtung der Antike van Homer bis Nonnos (alle dichtwerken uit de oudheid) *Lexikon der Antike
*Magisch Egypte vol. 1 en 2 (Interactief programma over de Egyptische beschaving)
*Encarta Winkler Prins huiswerkhulp 2007 (Encyclopedie en studiehulp)

Je kunt altijd info bij mij krijgen over aanschaf van bovenstaande boeken, theologische software, internet of iphone/ipad apps

Een bijzonder bijbelboek in het OT is voor mij het boekje Jona - (vanwege het particularisme dat wordt doorbroken)


Jona in de vis (Maria Laach)

In het NT heb ik een voorliefde voor het boek Handelingen - (vanwege grenzen die worden verlegd)

Verder vind ik de apostel Paulus met zijn brieven en reizen 'groots' (vervolger, volgeling, voorloper/rebel, reiziger, reformator)



Paulus (Icoon uit Griekenland/Meteora)

Mijn inspiratiebronnen zijn kort gezegd: de Bijbel, de Reformatie, de Charismatische Beweging, Taizé, de Oosterse Kerk en bezoeken aan 'bijbelse' landen.


Johannes de theoloog
(Icoon uit Griekenland/Patmos)

Graag vraag ik even je tijd voor een verhaal bij een schilderij van Rembrandt.
Een inspirerend boek van Henri Nouwen, 'Eindelijk thuis' hielp me het bijbelse verhaal dat is afgebeeld op Rembrandts schilderij 'de terugkeer van de verlozen zoon' te laten 'leven'.



DE TERUGKEER VAN DE VERLOREN ZOON

We kennen het verhaal misschien wel: over die jongen die bij zijn vader wegliep, zijn gang ging, tenslotte aan lager wal raakte, maar gelukkig tot zichzelf kwam en terug ging. Het is te vinden in Lucas 15:11-32.
Het verhaal vertolkt ook de rode draad in de Bijbel: de mens die wegloopt uit het Vaderhuis en zijn eigen gang gaat, met alle gevolgen van dien. Maar aan de andere kant: dat tot jezelf komen, dat heimwee, dat verlangen naar God.
Schitterend is het om te lezen dat de zoon zich voornam zijn schuld te belijden, maar daarvoor van zijn vader zelfs geen gelegenheid krijgt. En die vader blijkt dan tijdens de afwezigheid van zijn zoon de hele tijd op de uitkijk te staan en is met ontferming bewogen, ‘innerlijk geroerd’ als hij hem ziet. ‘Zijn ingewanden keerden zich in hem om’, staat er letterlijk. De vader loopt de zoon tegemoet, omhelst hem en kust hem, geeft hem het beste kleed, een ring om zijn vinger, schoenen aan zijn voeten en slacht een gemest kalf om feest te vieren en vrolijk te zijn... De vader -door liefde gedreven- gaf zo zijn zoon zijn waarde terug. Hij is een liefhebbende Vader. Zelfs tegen zijn jaloers geworden oudste zoon zegt hij nog: ‘kind je bent altijd bij mij’.

Hoe je de parabel moet verstaan? De Vader in de gelijkenis is God en die zonen zijn wij. Niemand heeft dat mooier weer gegeven als Rembrandt in zijn schilderij ‘de terugkeer van de verloren zoon’. Het is te bezichtigen in de Hermitage te St. Petersburg. En bijzonder is het boek wat Henri Nouwen daarover heeft geschreven: ‘Eindelijk thuis’.
In dat boek treffen we een mooie uitleg van het schilderij aan.
Rembrandt schilderde namelijk drie zelfportretten: de jongste zoon, die neerknielt(1); de jaloerse oudste zoon die minachtend toekijkt(2); en de zegenende vader(3). Rembrandt identificeert zich met alle drie volgens Nouwen.

De schilder heeft zich allereerst als een verloren zoon gevoeld: hij ging in zijn jonge jaren ook zijn eigen gang. Hij verdiende veel, hield van goede kleding en schilderde zichzelf eens met zijn vrouw Saskia in een bordeel. Maar dan verliest hij alles, niet alleen geld, maar ook zijn zoon, zijn dochter, en zijn vrouw. Hij begint daarna een relatie met Geertje Dircks, sluit nog een huwelijk met Hendrickje Stoffels, verliest weer een dochter en tenslotte zijn geliefde zoon Titus. Op het schilderij zien we de verloren zoon Rembrandt a.h.w. weer terugkeren, ontdaan van alle roem, met maar één sandaal.

Maar Rembrandt had ook iets van de oudste zoon: hij had geen makkelijk karakter, was zelfzuchtig, een beetje een manipulator en soms wraakzuchtig ingesteld. Hij ‘gebruikte’ zelfs de broer van Geertje Dircks om getuigenverklaringen los te krijgen om haar in het krankzinnigengesticht te krijgen. Op het schilderij zie je daarom die oudste zoon met zijn verachtelijke en trotse blik toekijken.

Maar heel opmerkelijk heeft Rembrandt ook zichzelf afgebeeld en herkend in de vader. Hij schildert daar de vader als een oude man. Volgens de Bijbelse gelijkenis weten we niets over de vader als een oude man. Maar Rembrandt zelf was wel zo’n oude vader toen hij dit schilderij maakte.
Opmerkelijk is dat de oude man op het schilderij bijna blind is, iemand getekend door lijden.
Rembrandt schijnt later in zijn leven een voorkeur te hebben gehad voor het schilderen van oude mensen, die blind zijn.
Waarom? Omdat deze mensen beter kunnen zien, steeds meer innerlijk gaan stralen, geen behoefte hebben om hun woede en hun wrok af te reageren, maar vervuld worden door het vuur van de liefde.
De vader is hier ook iemand, die zijn hart heeft laten doorboren door de zonden van zijn kinderen. Iedere jaloezie, haat, woede en vergeldingsdrang ten aanzien van zijn kinderen is hem vreemd.
Deze vader is het hart van God, Hij verzoent en zegent. Heel wonderlijk is het ook om te zien, dat de ene hand van de Vader een mannenhand is, symbool van kracht, terwijl de andere duidelijk een vrouwenhand is, symbool van tederheid (corresponderend met de voeten van de jongste zoon). En opmerkelijk is dat deze vader nog meer vrouwelijke trekken heeft: hij draagt een (dames) cape.

Detail van het schilderij zij het in gespiegelde vorm.

Rembrandt verwoordt in dit schilderij wat God doet: door ontferming bewogen heeft Hij niet de mentaliteit van ‘voor wat hoort wat’ en van ‘boontje komt om zijn loontje’. Nee, Hij draagt de zonden van zijn kinderen plaatsvervangend. Ook die van Rembrandt als oudste en jongste zoon.
Deze vader doet iets aan je: hij is bezig iets nieuws te scheppen. Zoals een kunstenaar in zijn atelier bezig is met zijn ontwerp. De woeste materie vormt Hij naar Zijn beeld. Zo wil God onze vervreemding van Hem overwinnen, ons wantrouwen omzetten in vertrouwen. Toen aan Michelangelo werd gevraagd wat hij aan het doen was met die hamer op dat brok marmer, toen heeft hij gezged: 'ik haal de engel eruit'. Zo is God bezig: hij vormt ons naar zijn beeld zoals een kunstenaar de materie bewerkt.

We kijken nog eenmaal naar het schilderij. Daarin wordt ons een spiegel voorgehouden: ik ben die verloren zoon. Maar ook die oudste jaloerse zoon. Ja, ik word ook opgeroepen om die vader te zijn, of in elk geval te worden. Verzoenend, schuld wegdragend.

De vader is een oude blinde man. Hiermee schetst Rembrandt het beeld van zijn eigen ziel. Het beeld van een vader die menige dood gestorven is.
63 jaar was hij toen hij overleed in 1669. Hij zag niet alleen zijn vrouw Saskia sterven, maar ook drie zonen, twee dochters, twee vrouwen met wie hij samenleefde en zijn zoon Titus op 26 jarige leeftijd. En dat was een groot verlies.
Hoe kan een man met een oud gezicht iets van een nieuwe schepping hebben? Wel, die nieuwe schepping zit in het gebaar van verzoenen, vergeven en zegenen. Alleen zo komt de innerlijke glans van God naar buiten.
Tot dat gebaar worden wij geroepen in ons dagelijks leven. Doorwijzend naar Hem die alles van ons heeft gedragen...

Leen Jan Lingen